Functieprofielen pastores

De PKN heeft de functieprofielen voor predikant, pastor en kerkelijk werker uitgewerkt. Ze zijn bedoeld om beter aan te sluiten bij de praktijk en om kerkenraden te helpen om per situatie de juiste voorganger(s) te kiezen. Maar wat betekent dit dan echt voor de kerkenraden? 

Predikant, pastor of kerkelijk werker; wat is het verschil? 

Een predikant en een pastor zijn allebei dienaar van het Woord en gaan voor in de diensten van woord en sacrament. De predikant (universitair) neemt vaker de zwaardere, ingewikkelde en regionale vragen op zich en geeft theologische richting. De pastor (hbo) werkt vooral dichtbij de gemeente. De focus ligt daarbij vaak op pastoraat, catechese en opbouw van de gemeente. Een kerkelijk werker is geen dienaar van het Woord en werkt op een duidelijk afgebakend deelterrein, bijvoorbeeld jongerenwerk of ouderenpastoraat.  

Uitdagingen en wat helpt? 

Herkenbaar? Een pastor die als ‘predikant-lite’ wordt ingezet, een kerkelijk werker die toch ‘dienaar-van-het-Woord’-taken oppakt, dossierstappen die vertragen en veel werk met zich meenemen voor de kerkenraad, onzekerheid bij de overgang naar een andere rechtspositie en aanhoudende werkdruk.  

Wat helpt: 

• Kies wat echt belangrijk is. Stop met wat niet (meer) past en pas de formatie daarop aan. 

• Spreek rollen duidelijk af. Wie doet wat en wie beslist waarover? Bepaal de juiste mix (predikant/pastor/kerkelijk werker) en welke taken regionaal of door vrijwilligers kunnen. 

• Maak per medewerker afspraken. Bespreek de gevolgen, leg afspraken vast en zet er een datum bij. 

• Werkplan en bijsturen. Maak een kort werkplan met doelen en planning. Plan vaste momenten om te evalueren en bij te sturen. 

• Begin op tijd. Werk met een stappenplan en wijs per stap één verantwoordelijke aan. 

• Gebruik goede sjablonen. Neem PKN-hulpmiddelen voor gemeenteprofiel, functieprofiel, vacaturetekst en werkplan. 

• Leg je keuzes uit. Vertel team en gemeente helder welke keuzes zijn gemaakt en wat de volgende stappen zijn. 

• Wat verandert er? 
  Alle vacatures worden gemeld bij de classis. Vroeg in het proces is er overleg met de classispredikant (en waar nodig de classicaal financieel adviseur) en wordt een consulent aangewezen om het beroepingswerk te begeleiden. Er komt een praktisch hulpmiddel dat kerkenraden helpt de context te wegen en op basis daarvan te kiezen tussen pastor of predikant; dat hulpmiddel wordt nu getest en ingebed in de procedure. Verwacht dus dat classis en consulent vragen om deze werkwijze te volgen en de uitkomsten vast te leggen in het dossier richting BMCV.  

Zijn er nieuwe verplichtingen? 

Ja. Sinds het synodebesluit van 21 juni 2024 geldt dat het Breed Moderamen van de Classicale Vergadering (BMCV) altijd toestemming moet geven om een vacature te openen in één van de drie profielen. Kiest een gemeente tussen een pastor of predikant, dan beoordeelt het BMCV óók of de gevolgde procedure deugt. Dit is een duidelijke aanscherping van de kerkordelijke route. 

Wat vraagt dit van jullie als kerkenraad? 

Begin met samen hoe jullie gemeente ervoor staat en welke taken prioriteit hebben. Werk alle stappen goed uit in onder andere het profiel van de voorganger(s), vacaturetekst en besluitvorming. Zorg dat de plaatselijke regeling en de wervingsprocedure daarop aansluiten en dat jullie dossier compleet is voor het BMCV. Betrek ook zeker de gemeente hierin.  

Heb je een vacature of voorbereiding op korte termijn? En heb je vragen over wat het bovenstaande voor jullie betekent? Neem dan contact op met een van onze adviseurs: Kirsten Slettenaar of Marlijn van der Sluis.